Przebieg choroby nowotworowej nie zawsze pozwala na kontynuowanie ćwiczeń, które stanowią jedną ze składowych programu rehabilitacji onkologicznej. Gdy nowotwór postępuje szybko albo stan zdrowia gwałtownie się pogarsza, większego znaczenia nabierają opieka pielęgniarska, łagodzenie dolegliwości i ochrona komfortu pacjenta.



Z tego artykułu dowiesz się
- kiedy pacjent onkologiczny przechodzi na Pakiet CARE,
- jakie sytuacje kliniczne uzasadniają zmianę zakresu opieki,
- na czym polega pielęgnacja pacjenta leżącego w ośrodkach Origin,
- jak zespół chroni pacjenta przed uporczywą terapią,
- w jaki sposób bliscy mogą uczestniczyć w opiece.
Pakiet CARE to rozszerzony zakres opieki opiekuńczo-pielęgniarskiej w ramach programu rehabilitacji onkologicznej w Origin. Przejście na ten pakiet jest możliwe u pacjentów z nowotworami o wysokim stopniu złośliwości, na przykład z glejakiem IV stopnia. Obejmuje ono także osoby, u których wznowa lub przerzuty spowodowały gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia. Celem opieki jest przede wszystkim ochrona przed bólem i dyskomfortem oraz zachowanie jakości życia i godności chorego.
Kiedy pacjent onkologiczny przechodzi na Pakiet CARE
Program rehabilitacji onkologicznej w Origin obejmuje dwie jednostki rehabilitacji funkcjonalnej dziennie, trening czynności dnia codziennego (ADL) oraz 30 minut terapii przeciwobrzękowej dziennie. Plan o takiej intensywności wymaga od pacjenta określonej wydolności fizycznej i możliwości aktywnego udziału w ćwiczeniach. Postęp choroby nowotworowej może jednak sprawić, że udział w terapii ruchowej przestaje być możliwy lub bezpieczny.
Stan pacjentów przebywających w ośrodku podlega regularnej ocenie zespołu, który na bieżąco koryguje plan terapii w zależności od wydolności i samopoczucia chorego. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia ćwiczenia zostają przerwane, a lekarz i fizjoterapeuta prowadzący przeprowadzają ponowną ocenę medyczną. Na podstawie tej oceny zespół może zdecydować o przejściu pacjenta na Pakiet CARE, w którym większą rolę odgrywa opieka pielęgniarska i opiekuńcza.
Glejak IV stopnia, wznowa i przerzuty jako wskazania do zmiany opieki
Do nowotworów o wysokim stopniu złośliwości należy glejak IV stopnia, nazywany również glejakiem wielopostaciowym. Jest to złośliwy guz mózgu o szybkim przebiegu. Ze względu na tempo wzrostu guza objawy mogą narastać w ciągu kilku dni lub tygodni, co utrudnia planowanie terapii na dłuższy okres. Pojawiające się deficyty neurologiczne, na przykład niedowłady, zaburzenia mowy lub napady padaczkowe, uzasadniają w takiej sytuacji potrzebę stałego nadzoru pielęgniarskiego i bieżącego dostosowywania opieki.
Podobna sytuacja może wystąpić u pacjentów, u których wcześniej leczony nowotwór uległ wznowie albo dał przerzuty. Pogorszenie stanu zdrowia bywa wówczas nagłe i obejmuje spadek wydolności, nasilenie bólu lub ograniczenie możliwości samodzielnego poruszania się. Przejście na Pakiet CARE umożliwia w takim przypadku kontynuowanie pobytu w ośrodku, a zakres opieki zostaje dostosowany do nowych potrzeb pacjenta.
Czym opieka w Pakiecie CARE różni się od rehabilitacji funkcjonalnej
Podstawowym celem programu rehabilitacji onkologicznej jest odbudowa wydolności fizycznej i samodzielności pacjenta w codziennych czynnościach. W Pakiecie CARE pierwszeństwo ma natomiast ochrona chorego przed bólem i dyskomfortem oraz zachowanie jakości życia i godności. Cel ten pozostaje zgodny z założeniem całego programu, który zakłada poprawę jakości życia na każdym etapie choroby.
Wzmożona opieka opiekuńczo-pielęgniarska opiera się na pracy zespołu pielęgniarsko-opiekuńczego, dostępnego w ośrodkach Origin całodobowo, 7 dni w tygodniu. Pielęgniarka odpowiada za opiekę medyczną i realizację planu leczenia, w tym podawanie leków oraz monitorowanie parametrów życiowych. Opiekun zapewnia z kolei wsparcie w higienie osobistej, spożywaniu posiłków i ubieraniu się.
Zakres kompetencji zespołu obejmuje także procedury specjalistyczne, takie jak zmiana opatrunków, profilaktyka i leczenie odleżyn czy opieka nad pacjentem ze stomią, PEG lub tracheotomią. Personel prowadzi ponadto opiekę nad pacjentami korzystającymi z koncentratorów tlenu.
Pielęgnacja pacjenta leżącego i profilaktyka powikłań unieruchomienia
Ograniczenie aktywności ruchowej w przebiegu zaawansowanej choroby nowotworowej zwiększa ryzyko odleżyn oraz infekcji dróg oddechowych. Z tego powodu u pacjentów leżących zespół Origin stosuje specjalistyczną procedurę rehabilitacji przyłóżkowej. Jej podstawą jest regularna zmiana pozycji ciała co 2–3 godziny, połączona z wykorzystaniem materacy przeciwodleżynowych i kontrolą stanu skóry. Delikatny masaż wykonywany podczas kontroli skóry pobudza krążenie w obszarach narażonych na ucisk.
Drugi element procedury stanowi rehabilitacja oddechowa ukierunkowana na zapobieganie infekcjom płuc. Obejmuje ona ćwiczenia pogłębionego wdechu z zatrzymaniem powietrza na 2–3 sekundy oraz trening oporowy, na przykład dmuchanie w butelkę z wodą. Pacjent uczy się także efektywnego kaszlu i oddychania torem przeponowym, co ułatwia usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych.
Bezpieczeństwo terapii i ochrona przed uporczywym leczeniem
Rehabilitacja osoby z zaawansowaną chorobą nowotworową opiera się na stałej ocenie, czy kolejne działania terapeutyczne przynoszą jej korzyść. Pojęcie uporczywej terapii odnosi się do działań medycznych, które przedłużają cierpienie chorego bez realnej poprawy jego stanu. Unikanie uporczywej terapii należy do zasad bezpieczeństwa obowiązujących w programie rehabilitacji onkologicznej Origin.
Intensywność terapii ustalają indywidualnie lekarz i fizjoterapeuta prowadzący, a podczas każdego wysiłku zespół kontroluje tętno, oddech i samopoczucie pacjenta. Zmiany w stanie zdrowia identyfikuje wspólnie interdyscyplinarny zespół, w którym obok lekarzy i fizjoterapeutów pracują pielęgniarki, psycholodzy i logopedzi. Wynikiem takiej oceny może być przejście na Pakiet CARE, gdy stan pacjenta wymaga ograniczenia aktywnej rehabilitacji na rzecz opieki pielęgniarskiej.
Wsparcie psychologiczne i udział bliskich w opiece
Gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia stanowi obciążenie emocjonalne zarówno dla pacjenta, jak i dla jego rodziny. Program rehabilitacji onkologicznej w Origin obejmuje więc opiekę psychologiczną, której celem jest pomoc w odzyskaniu równowagi emocjonalnej i poprawie nastroju. W okresie zmiany zakresu opieki rozmowa z psychologiem może ułatwić pacjentowi przyjęcie nowej sytuacji.
Bliscy uczestniczą w opiece również poprzez edukację prowadzoną przez zespół. Obejmuje ona przygotowanie rodziny do wspierania chorego w codziennych czynnościach, co ma znaczenie także po zakończeniu pobytu w ośrodku. Zespół pielęgniarsko-opiekuńczy dba ponadto o regularną komunikację z rodziną, opartą na empatii i szacunku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Pakiet CARE oznacza zakończenie rehabilitacji onkologicznej?
Przejście na Pakiet CARE zmienia priorytety opieki, ponieważ na pierwszy plan wysuwa się ochrona przed bólem i dyskomfortem. Pacjent pozostaje jednak pod opieką interdyscyplinarnego zespołu, a profilaktyka przeciwodleżynowa czy gimnastyka przyłóżkowa mogą być kontynuowane w zakresie dostosowanym do jego stanu.
Kto podejmuje decyzję o przejściu na Pakiet CARE?
Decyzja wynika z oceny medycznej przeprowadzonej przez lekarza i fizjoterapeutę prowadzącego, z udziałem zespołu interdyscyplinarnego. Ponowną ocenę przeprowadza się przy każdym pogorszeniu stanu pacjenta w trakcie pobytu w ośrodku.
Czy z Pakietu CARE mogą skorzystać pacjenci z glejakiem IV stopnia?
Tak, glejak IV stopnia jest jednym z przykładów nowotworów o wysokim stopniu złośliwości, przy których Origin zapewnia przejście na Pakiet CARE. Pakiet obejmuje także pacjentów z innymi nowotworami, jeśli wznowa lub przerzuty doprowadziły do gwałtownego pogorszenia ich stanu.
Jakie czynności pielęgnacyjne wykonuje zespół u pacjenta leżącego?
Zespół regularnie zmienia pozycję ciała pacjenta, stosuje materace przeciwodleżynowe i kontroluje stan skóry. Prowadzi również ćwiczenia oddechowe zapobiegające infekcjom płuc oraz pomaga w higienie, karmieniu i ubieraniu się. Pielęgniarki podają przy tym leki i monitorują parametry życiowe przez całą dobę.
Jak zapytać o Pakiet CARE dla bliskiej osoby?
Informacje o Pakiecie CARE i warunkach pobytu w Centrum Origin Otwock oraz Centrum Origin Kraków można uzyskać przez formularz zapytania o ofertę lub telefonicznie pod numerem 22 10 26 700. Przy wątpliwościach dotyczących możliwości rehabilitacji pomocna może być Konsultacja Potencjału Rehabilitacyjnego ze specjalistami Origi