Jeszcze do niedawna ADHD kojarzyło się głównie z dziećmi, które mają trudności z usiedzeniem w miejscu lub skupieniem uwagi na lekcji. Dziś wiemy, że to zaburzenie neurorozwojowe może towarzyszyć człowiekowi przez całe życie. U wielu osób objawy zmieniają swoją formę wraz z wiekiem, ale nie znikają całkowicie. Dlatego coraz więcej dorosłych decyduje się na profesjonalną diagnozę, która pozwala lepiej zrozumieć swoje funkcjonowanie i dobrać odpowiednie formy wsparcia.

Czy z ADHD się wyrasta? To jeden z najczęstszych mitów

Przez wiele lat sądzono, że ADHD jest problemem wieku dziecięcego. Współczesne badania pokazują jednak coś innego – ADHD nie znika po ukończeniu 18. roku życia. U części osób objawy stają się mniej widoczne, ponieważ uczą się różnych strategii radzenia sobie lub zmieniają się wymagania otoczenia. U wielu dorosłych trudności utrzymują się jednak nadal, choć często wyglądają inaczej niż w dzieciństwie.

Zamiast nadmiernej ruchliwości może pojawić się wewnętrzny niepokój. Zamiast biegania po klasie – trudność z wytrwaniem podczas długiego spotkania czy wykonywaniem monotonnych zadań. Problemy z organizacją, planowaniem, koncentracją czy impulsywnością mogą wpływać na pracę zawodową, relacje i codzienne obowiązki.

Nie oznacza to, że każda osoba mająca trudności z koncentracją ma ADHD. Podobne objawy mogą występować również w przebiegu zaburzeń lękowych, depresji, przewlekłego stresu, zaburzeń snu czy innych problemów zdrowotnych. Właśnie dlatego tak ważna jest rzetelna diagnoza.

Jakie są objawy ADHD u dorosłych?

Objawy ADHD u dorosłych mogą być bardzo różnorodne. Nie każda osoba doświadcza ich w taki sam sposób ani z takim samym nasileniem.

Najczęściej zgłaszane trudności obejmują:

  • problemy z koncentracją podczas wykonywania zadań lub rozmów,
  • łatwe rozpraszanie się przez bodźce z otoczenia lub własne myśli,
  • odkładanie obowiązków na później i trudności z rozpoczęciem zadań,
  • problemy z planowaniem i organizacją czasu,
  • zapominanie o spotkaniach, terminach czy codziennych obowiązkach,
  • częste gubienie przedmiotów,
  • impulsywne podejmowanie decyzji lub przerywanie innym podczas rozmowy,
  • trudność z dokończeniem rozpoczętych projektów,
  • uczucie ciągłego wewnętrznego napięcia lub “gonitwy myśli”.

Warto pamiętać, że ADHD to nie tylko trudności. Wiele osób opisuje także swoje mocne strony, takie jak kreatywność i nieszablonowe myślenie. ADHD nie definiuje człowieka – jest jednym z elementów jego sposobu funkcjonowania.

Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?

Diagnoza ADHD nie polega na wykonaniu jednego testu. Jest to proces, którego celem jest zebranie informacji o funkcjonowaniu danej osoby oraz sprawdzenie, czy obecne trudności odpowiadają kryteriom diagnostycznym ADHD.

Proces diagnostyczny zwykle obejmuje:

Szczegółowy wywiad

Specjalista rozmawia z pacjentem o obecnych trudnościach, ich wpływie na życie zawodowe, rodzinne i społeczne oraz o historii rozwoju od dzieciństwa. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, dlatego pierwsze objawy powinny pojawić się już we wczesnym okresie życia, nawet jeśli nie zostały wtedy rozpoznane.

Kwestionariusze i narzędzia diagnostyczne

W diagnozie często wykorzystuje się standaryzowane kwestionariusze dotyczące objawów ADHD. Stanowią one wsparcie procesu diagnostycznego, ale same w sobie nie pozwalają postawić rozpoznania.

Analiza innych możliwych przyczyn objawów

Specjalista ocenia, czy trudności nie wynikają z innych zaburzeń lub problemów zdrowotnych. Często bierze pod uwagę między innymi zaburzenia lękowe, depresję, zaburzenia snu, uzależnienia czy choroby somatyczne. U części osób ADHD współwystępuje z innymi zaburzeniami, dlatego ich rozpoznanie również jest ważne.

Dodatkowe informacje

Jeżeli jest to możliwe i pacjent wyraża zgodę, pomocne mogą być informacje od bliskich lub dokumenty z dzieciństwa, takie jak opinie ze szkoły czy dawna dokumentacja psychologiczna. Nie są one jednak konieczne w każdym przypadku.

Co dalej po diagnozie?

Diagnoza ADHD nie jest etykietą, ale punktem wyjścia do lepszego zrozumienia siebie i świadomego planowania dalszego wsparcia.

W zależności od indywidualnych potrzeb może ono obejmować:

  • psychoedukację, czyli zdobycie wiedzy o ADHD i jego wpływie na codzienne funkcjonowanie,
  • psychoterapię, szczególnie ukierunkowaną na rozwijanie umiejętności organizacji, regulacji emocji i radzenia sobie z trudnościami,
  • naukę praktycznych strategii planowania, zarządzania czasem i organizacji codziennych obowiązków,
  • leczenie farmakologiczne, jeśli jest wskazane i zalecone przez lekarza psychiatrę.

Diagnoza to nie etykieta – to pierwszy krok do lepszego funkcjonowania

Rozpoznanie ADHD nie zmienia tego, kim jesteś. Może jednak pomóc lepiej zrozumieć własne mocne strony i trudności, a przede wszystkim dobrać strategie oraz formy wsparcia, które ułatwią codzienne życie.

Jeżeli od dawna masz poczucie, że mimo dużego wysiłku trudno Ci zapanować nad organizacją działania, koncentracją, impulsywnością lub regulacją emocji, warto skonsultować się ze specjalistą. Rzetelna diagnoza – obejmująca również dokładną diagnozę różnicową – pozwala ustalić, czy źródłem trudności rzeczywiście jest ADHD, czy też ich przyczyną są inne zaburzenia lub problemy zdrowotne wymagające odmiennego postępowania.

W Centrum Origin Kraków prowadzimy kompleksową diagnozę ADHD u osób dorosłych. Proces diagnostyczny obejmuje szczegółowy wywiad, standaryzowane narzędzia diagnostyczne oraz ocenę neuropsychologiczną. Duży nacisk kładziemy na diagnozę różnicową, ponieważ zależy nam na postawieniu trafnego rozpoznania, a nie jedynie potwierdzeniu wstępnych przypuszczeń.

Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje trudności mogą wynikać z ADHD, zapraszamy do kontaktu. Odpowiednio przeprowadzona diagnoza może być początkiem lepszego zrozumienia siebie i pierwszym krokiem do skutecznego wsparcia, dopasowanego do Twoich indywidualnych potrzeb.

autor: mgr Magdalena Moździeż, psycholożka w Centrum Origin Kraków